Demokrasi gelişmiş ülkelerde doğal koşullarda, neredeyse kendiliğinden oluşmuşken,geri kalmış ülkelerde “seralarda” yetiştirilmektedir.Tarık Zafer Tuna”ya da batı demokrasisini “ancak belirli bir verimliliğe sahip topraklarda gayet nazlı büyüyen bir bitki” olarak değerlendirmektedir ve “belirli verimliliğe sahip toprakların” gelişmiş bir sosyal ve ekonomik düzey olduğunu yazmaktadır.öyleyse,
Demokrasi nedir? Abraham Lincoln’ın meşhur ifadesiyle. Halkın, halk için halk tarafından yönetimidir. Demokrasi nasıl tanımlanırsa tanımlansın, her şeyden önce insan haklarını temel alan özgürlükler rejimidir.
Bunun kadar önemli diğer ilkeleri; katılımcılık, eşitlikçilik, çoğulculuk, düşünce ve tartışmaya açık oluş, diyalog ve uzlaşma, azınlığa saygılı çoğunluk yönetimi, hukukun üstünlüğü, bağımsız yargı, genel oy ve serbest seçimdir. Demokrasi bu ve buna bağlı değerlerin toplamıdır.
Demokrasi neden uygulandığı ya da uygulanmaya çalışılan her ülkede aynı düzeyde değildir. Ülkeden ülkeye farklılaşması, çeşitliliği nereden kaynaklanmaktadır? Bunların yanıtı toplumların tarihsel gelişim sürecinde aranmalıdır. Her toplum kendi tarihsel sürecinin kazanımı olan farklılıklara sahiptir. O toplumun sosyo-ekonomik yapısı ve buna bağlı olarak kültürel birikimlerinden kaynaklanmaktadır. Demokrasi de uygulandığı her ülkenin sosyo-ekonomik yapısının elverdiği ölçüde kurumlaşabilmekte ve o ülkeye özgü bir yönetim tarzına dönüşmektedir.
Öyleyse günümüzde demokrasi ve ekonomi arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Demokrasinin var olabilmesi için gerekli ekonomik koşullar incelendiğinde en azından, bireylerin yaşamsal gereksinimlerinin (yeme ve barınma gibi) karşılanabildiği bir üretim düzeyinin sağlanmış olması gerekmektedir. Ülkemizde milyonlarca insanın yoksulluk sınırı altında yaşaması bu gün ki tartışmaların nedenini oluşturuyor. Değerlerin artık parayla ölçüldüğü ülkemizde yozlaşmadan “OY” da nasibini aldı. Vatandaş artık oyunu açık arttırmayla satışa çıkarıyor, artık sandığa giden yol yoksulun midesinden geçiyor. Bir düşünürün belirttiği gibi “Midenin isyanı korkunç olanıdır” Demokrasileri en çok tehdit eden halkın yoksulluğu yani yoksulluk üzerine çağdaş bir demokrasi inşa etmek mümkün görülmemektedir.
ILO’ nun 1944 yılında benimsediği, Philadelphia Deklarasyonu’nda yer alan “herhangi bir yerde yoksulluk, her yerde refah için büyük bir tehlike oluşturur” görüşü de “ekonomik gelişmişlik” ve “demokrasinin yaşanabilirliği” olgularının birbirini doğru orantılı olarak etkilediğine bir kanıt olarak gösterilebilir
Maurice Duverger’in de belirttiği gibi, “İnsanlar demokrasi kurallarını uygulamaya kararlı oldukları takdirde şimdiki siyasal kuruluşların boşluklarından ileri gelen güçlüklerin hiçbiri çözümlenemez değildir. Bütün sorun, iktidarda bulunan kişilerin böyle bir iradeye ya da iyi niyete sahip olup olmadıklarıdır.
Toktamış Ateş, Demokrasi adlı eserinde azgelişmiş ülkelerde demokrasiyi değerlendirirken şu noktalara vurgu yapıyor,
-Cehaletten ötürü geniş kitlelerin siyasete katılmayışı ve bunun bir küçük elitin tekelinde kalması,
-Siyasal kültür düşük olduğu için, kitlelerin özgürlük bilincine varamaması,
-Yarı feodal ve oligarşik sosyal yapılardan ötürü gerçek tercihin ortaya çıkmaması ve politik iktidarın ,sosyo-ekonomik iktidara sahip bir azınlık sınıfının elinde toplanması,
-Çeşitli din, dil, ırk, kültür gibi faktörlerin homojen bir durumda olmamasının “milli bütünleşmenin” gerçekleşmesine engel olması,
Sonuç olarak, azgelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerdeki demokrasileri anlayabilmek için yukarıda belirtilen unsurların önemli ölçüde gerçekleşmesi beklenir yoksa görünürde bir demokrasi vardır ama bu demokrasi çağdaş demokrasi değildir.
KAYNAKLAR
Ateş,Toktamış; Demokrasi,Ümit Yay.Ankara 1994.
Özüderman,Tülay;Türkiye nin batılılaşma ve Demokratikleşme Açmazı,Dokuz Eylül yay.izmir1998.
mbakanlar@selcuk.edu.tr
.jpg)
.jpg)
